آهنگ وفا «آهنگ وفا» سیامین اثر شرکت فرهنگی هنری دلآواز است که با همکاری گروه «آوا» و همخوانی «همایون شجریان» همراه است. اجراهای قبلی محمدرضا شجریان با گروه «آوا» به آلبومهای «آسمان عشق»، «رسوای دل»، «آرام جان»، برمیگردد. پس از قریب به شش سال از پایان همکاری محمدرضا شجریان با گروه «آوا»، این گروه با حضور «مجید درخشانی» نوازندهی تار و آهنگساز، مجدداً در زمستان سال ۱۳۸۵ تشکیل شد و با اجرای نخستین کنسرتهای خود در بهار سال بعد در خارج از ایران هنر خود را به رخ جهانیان کشیدند.
روی جلد این اثر، عکس محمدرضا شجریان و همایون شجریان قرار دارد. جلد نوار شباهتهایی به دو اثر قبلی شرکت دلآواز (بهیاد پدر ۱ و بهیاد پدر ۲) دارد و با وجودی که نام خوانندگان و نوازندگان در داخل جلد آلبوم بهطور کامل ذکر شده است ولی جای پرسش و البته تعجب است که چرا آثار اجرا شده در این اثر، بهصورت کامل و متمایر ذکر نشده است و تنها به ذکر نام تصانیف و آهنگسازانشان و پیشدرآمد و رنگ اشاره شده و به آوازهایی که اشعار آن متعلق به «حافظ» یا «سعدی»ست اشارهای نشده است.
استاد محمدرضا شجریان دربارهی «همایون» گفته است: «از چند سال پیش سعی کردم با پسرم همایون آواز کار کنم. اول دیدم که صدایش به درد آواز نمیخورد ولی من که آدم لجبازی هستم و هر چیزی را صد بار امتحان میکنم تا به نتیجهی دلخواه برسم، دربارهی همایون هم همین کار را کردم. اینبار با او تکنیک آواز را کار کردم و صدای او خواستهی من نتیجهبخش بود.» ۱
در این اثر، میتوان به نوعی علاقهی محمدرضا شجریان به ساز تنبک را دید. تکنوازی تنبک شجریانِ پسر در این اثر، و تنبکنوازی در آثار قبلی چون «آسمان عشق»، «یاد ایام»، «گنبد مینا»، «رسوای دل»، «شب وصل»، «معمای هستی» و «آرام جان» و ... نمونههایی از این علاقه میتواند باشد.
با نگاهی گذرا به این اثر، حضور عامل آهنگساز و آهنگسازی بسیار ضروری بهنظر میآید. جدای آنکه بازخوانی تصنیفهای قدیمی بهنوبهی خود کاری بجاست. ۲
همنوایان:
محمد فیروزی: بربت (سرپرست گروه)
سعید فرجپوری: کمانچه
بهزاد فروهری: نی
بهروز همتی: تار
جواد بطحائی: سنتور
همایون شجریان: تنبک و کمانچهآلتو
در ادامه، اشعار و گوشههای آوازی این آلبوم را میتوانید ملاحظه کنید.
اشعار تصنیفها:
تصنیف شب وصل
به شب وصلت جانا دیوانه شدم
به شمع رویت جانا پروانه شدم
به مه روی تو [من] جانا حیران و ماتم
ز غم عشق تو شد جانا صبر و ثباتم
به حال من نگر دلبر دلبر زار و نزارم جانا زار و نزارم
شیدای توام تاج سرم بیا بسرم
رسوای توام چشمترم بنشین ببرم
عاشقم کردی جانا دلم را بردی
به زلف سر کجت دلبر دلبر گم شده دلم جانا گم شده دام
تصنیف قدیمی: ز دست محبوب
ز دست محبوب ندانم چون کنم
وز هجر رویش دیده جیحون کنم
یارم چو شمع محفل است
دیدن رویش مشکل است
سرو مرا پا در گل است
بر خط و خارش مایل است
یار من دلدار من کمتر تو جفا کن
یادی آخر تو ز ما کن
تصنیف آهنگ وفا
با دلشدگان جور و جفا تا به کی آخر [حبیب من]
آهنگ وفاترک جفا کن بهر خدا کن
ز دست یارم چهها کشیدم
بجز جفایش وفا ندیدم
نه همزبانی که یک زمانی
ز من بپرسد غم نهانی
آهنگ وفقاترک جفا کن
تصنیف قدیمی ز من نگارم 3
ز من نگارم [حبیبم] خبر نداد
به حال زارم [حبیبم] نظر ندارد
خبر ندارم من از دل خود [حبیبم]
دل من از من خبر ندارد
کجا رود دل [حبیبم آخ] که دلبرش نیست
کجا پرد مرغ که پر ندارد
امان از این عشق [حبیب من آی] فغان از این عشق
که غیر خون جگر ندارد
همه سیاهی همه تاهی
[حبیب من آی]
مگر شب ما سحر ندارد
جز انتظار و جز استقامت [حبیبم]
وطن علاج دگر ندارد
بهار مضطر منال و دیگر
که آه و زاری اثر ندارد
اشعار و گوشههای آوازی آلبوم:
۱ــ
۱. هـشـیار کسی باید کهز عشق بپرهیزد
وین طـــبـــع که من دارم با عقل نیامیزد
[درآمد گشایش]
۲. آن کس که دلی دارد آراســـتهی معنی
گر هر دو جهان باشد در پــای یکی ریزد
[گشایش]
۳. گر سیل عشق عقاب آید شوریده نیندیشید
ور تـیــر بــلا بــارد دیــوانـــــــــــــه نپرهیــزد
[داد با اشاره به حصار ماهور]
۴. آخر نه مــنــــــــم تــنـها در بادیهی ســـودا
عشق لــــــب شـیرینت بس شور برانگیزد
[خاوران و فرود به گشایش و ماهور]
۵. بیبخت چه فن سازم تا برخورم از وصلت
بیمایه زبون باشد هر چند که بســتـــیزد
[بیات لر]
۶. فضل است اگرم خوانی، عدل است اگرم رانـی
قدر تو نــــــداند آنکه از زجر تو بگریـــــــــــــــزد
[گوشهی دشتی]
۷. تا دل به تو پیوستم راه همه دربستـــــم
جایی که تو بنشینی بس فتنه که برخیزد
[نهیب، خاوران و فرود به گشایش، جملهی دوم بیات لر]
۸. سعدی نظر از رویت کوته نکند هرگز
ور روی بگردانی در دامنت آویـــــزد
[فرود بستهنگار به ماهور]
۲ــ
۱. خوشا دلی که مدام از پی نظر نـرود
به هر درش که بخوانند بیخبر نرود
[دلکش]
۲. سواد دیدهی غمدیدهام به اشک مشوی
که نقش خال توام هرگز از نظـر رود
[جملهی اول قرچه]
۳. دلا مباش چنین هرزه گرد و هر جایی
که هیچ کار ز پیشت بدین هنر نـــرود
[رضوی و جامهدران]
۴. تو کز مکارم اخلاق عالمی دگــــــری
وفای عهد من از خاطرات به در نرود
[جامهدران و فرود به شور]
۵. سیاهنامهتر از خود کسی نمیبینـــــــــم
چه گونه چون قلمم دود دل به سر نرود
[حجاز]
۶. بیار باده و اول به دست حافـــــــــظ ده!
به شرط آنکه ز مجلس سخن به در نرود
[دلکش و فرود به ماهور]
۳ــ
۱. گرم باز آمدی محبوب سیم اندام ســــنگین دل
گل از خارم برآوردی و خار از پا و پا از گِل
[درآمد راک]
۲. اَیا باد سحرگاهی! اگر این شب روز میخواهی
از آن خورشید خرگاهی برافکن دامن محمــــــــل
[کرشمهی راک]
۳. گروهی همنشین من خلاف عقل و دین من
بگیرند آستینِ من که دست از دامنش بگسـل
[صفیر راک]
۴. ملامتگوی عاشق را چه گوید مردم دانــــا
که حال غرقه در دریا نداند خفته بر ساحل
[راک عبدالله]
۵. ز عقل اندیشهها زاید که مردم را بفرســـــاید
گرت آسودگی باید برو عاشق شو ای عاقل!
[گشایش و فرود به ماهور]
منابع:
۱ــ بخشهایی از بندهای اولیهی متن از کتاب «لطیفهی نهانی»
۲ــ گوشههای آوازی به نقل از کتاب «هزار گلخانه آواز»
پینوشت:
1ــ متن نوشته توسط استاد شجریان در جلد اثر «خلوت گزیده»
2ــ کمااینکه برخی از آثار و تصنیفهای قدیمی استاد شجریان نیز مجدداً در کنسرتها در حال اجراست. از این قبیل تصنیفها میتوان به تصنیف «سرو چمان» و تصنیف «پیام نسیم» اشاره کرد.
3ــ تصنیف ز من نگارم اواخر عهد قاجار برای اوضاع و احوال آن زمان سروده شده است.
سلام خدمت شجریانی ها.
بسیار ممنون که بخش معرفی آثار را قطع نکردید و به قول خودتان( نقد و معرفی حداقل یک اثر در هفته) پایبندید.
آهنگ وفا مانند سایر آلبوم های استاد شجریان دلنشین است ولی در زمره شاهکارهای استاد قرار نمیگیرد و همانطور که گفته اید آهنگسازی بسیار قدرتمندی دارد. با این حال این اثر ویژگی خاصی برای دوستداران موسیقی داشت و آن هم خوانندگی همایون در کنار پدر خود بود.
از شما هم بسیار ممنونم که تا به امروز خوش سلیقگی خود را در معرفی آثار متفاوت استاد نشان داده اید. امید به اینکه همچنان موفق و محبوب باشید. البته من چندین انتقاد و تشکر هم از شما دارم که طی نامه ای سرگشاده در آینده تقدیمتان خواهم کرد. منتظر سایر مقاله های گرانبهایتان هستیم.
دوستدار و همراه همیشگی شما. مرضیه رهاوندی.
در پناه حق. بدرود.
شجریانیها:
پاسخ: سلام و با تشکر ... ما نیز منتظر انتقادات شما هستیم
***
پاسخ جدید: نظرات خصوصی شما را خواندیم و امیدواریم که بتوانیم از آنها بهره ببریم.
با سپاس . . .
آهنگ وفا که در حقیقت اولین آلبوم برای معرفی صدایی جدید به نام همایون شجریان بود را باید بدون تعارف جزو کارهای ضعیف استاد تلقی کنیم که حتی به نظر من فقط و فقط از روی ملاحظات تجاری روانه بازار شد. این مطلب از روی جلد تا محتویات آلبوم قابل تعمیم است.
تصنیف ها همگی قبلا توسط خود استاد شجریان به زیبایی هرچه تمام تر اجرا شده بودند (پس چه نیازی به دوباره خوانی بود و نمی شد همخوانی بر روی آثار جدید صورت گیرد؟!).
قطعات آوازی اگرچه بسیار زیبا هستند (راستی مگر استاد آواز بد هم خوانده است؟) اما همگی نت به نت یاد آور آلبوم شب وصل هستند و تو گویی شعر ها تنها عوض شده اند. []
سلام به عاشقان موسیقی ان هم سنتی و عاشقان استاد اول موسیقی ایران استاد شجریان
برایشان آرزوی سلامتی و طول عمر را دارم
و از شما سپاسگزارم به خاطر اطلاعات خوب و خواندنی که در وب سایت عرضه میکنید
من با صدای ماندگار استاد زندگی می کنم
با صدای استاد عشق را آموختم و عاشق شدم
با صدای استاد روحم پرواز می کند سماع میکند از هفت شهر عشق را می گذرد
جاوید باد و ماندنی
]
سلام خدمت شجریانی ها.
بسیار ممنون که بخش معرفی آثار را قطع نکردید و به قول خودتان( نقد و معرفی حداقل یک اثر در هفته) پایبندید.
آهنگ وفا مانند سایر آلبوم های استاد شجریان دلنشین است ولی در زمره شاهکارهای استاد قرار نمیگیرد و همانطور که گفته اید آهنگسازی بسیار قدرتمندی دارد. با این حال این اثر ویژگی خاصی برای دوستداران موسیقی داشت و آن هم خوانندگی همایون در کنار پدر خود بود.
از شما هم بسیار ممنونم که تا به امروز خوش سلیقگی خود را در معرفی آثار متفاوت استاد نشان داده اید. امید به اینکه همچنان موفق و محبوب باشید. البته من چندین انتقاد و تشکر هم از شما دارم که طی نامه ای سرگشاده در آینده تقدیمتان خواهم کرد. منتظر سایر مقاله های گرانبهایتان هستیم.
دوستدار و همراه همیشگی شما. مرضیه رهاوندی.
در پناه حق. بدرود.
شجریانیها:
پاسخ: سلام و با تشکر ... ما نیز منتظر انتقادات شما هستیم
***
پاسخ جدید: نظرات خصوصی شما را خواندیم و امیدواریم که بتوانیم از آنها بهره ببریم.
با سپاس . . .