حس جوانه‌ی سبز کوچکی را دارم که چند ماهی است از شر بارش‌های بی‌امان آسمان و سوز و سرمای گزنده، دل به سکوت و انفعال و خواب سپرد‌ه‌ است، و اکنون کم کم دارد بیدار می‌شود. نه که هوای بهار آمده باشد، نه! نه که نوری از خورشید امید تابیده باشد، نه! داستان این است جوانه فکر می‌کند که سکوتش کافی است... که بهت و شگفت‌زدگی‌اش هر چه‌قدر هم بزرگ باشد، دیگر سکوت کافی است. زمان ادامه دارد...

عادت من نبود که با زندگی مثل آدم‌های ساکت توی سالن سینما برخورد کنم. عادت نداشتم که وقایع یکی پس از دیگری از جلوی چشم من بگذرند و من فقط‌ترجیح بدهم تماشا کنم. نمی‌دانم از گیجی و گنگی من بود یا از باورناپذیر بودن آن‌چه می‌دیدم، که چند ماهی فقط نشستم و تماشا کردم.

دیدم که چگونه در یک سرزمین، بعضی مردمان، به یکی از بهترین هنرمندان خود، که سهم عظیمی در افزودن زیبایی، فکر، و لطافت احساس انسانی به گنجینه‌ی هنرهای آن‌ها دارد، توهین می‌کنند، و شنیدم اما هنوز باور نکرده‌ام که چگونه استاد شجریان را لقب دادند.

من که همیشه می‌دانستم و شجریان را می شناختم و اصلاً سر همین دانستن و باورم بود که همیشه از شجریان پشتیبانی کرده‌ام، اما این‌بار فکر کردم به همه ثابت شد که شجریان، شجریان است. هنرمندی که ــ خوشا به حال ما ــ تز و تفکر خاصی در زندگی و هنرش دارد، و موسیقی را بسی فراتر از یک سرگرمی مفرح بعد از ظهر و یا ابزار گذر شادمانه‌ی زمان در یک شب‌نشینی دوستانه می‌داند. هنرمندی که به هنر با دیدگاهی احترام‌آمیز می‌نگرد و در انتخاب تک‌تک اجزای آن‌چه ارایه می‌کند، با دقت وقت صرف می‌کند.

در سکوت و بی‌حرکتی ماه‌ها را گذراندم، تا روز موعود آمد و از خانه‌ی پدری‌ام و سرزمین مادری‌ام پرواز کردم و به این سوی آب‌ها آمدم. از آن‌جا که همه مثل من با موهای سیاه و چشم‌های درشت تیره و دهان‌های همیشه پر از حرف و خنده در خیابان‌ها می‌گردند پرواز کردم و کنار این مو زردهای چشم آبی کم حرف قدم زدم. هوای ایران اینقدر عزیز و خواستنی بود و من نمی‌فهمیدم؟ افسوس... که غرق بودم و نمی‌فهیدم در کدام هوا نفس می‌کشم.

الان چندین روز است که در خیابان‌های گوتنبرگ قدم می‌زنم و هوای بهاری و ساختمان‌های زیبایش را با تصاویری که از ایران در ذهن دارم مقایسه می‌کنم. با مردم البته می‌شود به انگلیس حرف زد، اما شوخی و خنده و دست در گردن رفقا انداختن و عکس گرفتن و بلند بلند خندیدن و چیپس خوردن اینجا ممنوع است. نه برای سوئدی‌ها، که برای من، که موهایی سیاه و صورتی تیره دارم، و در هر جمعی با یک نگاه متمایز می‌شوم.

چیزی که هنوز برایم عجیب است این که چطور شجریانی که در خاک خودش اینگونه رانده می‌شود، اینجا به راحتی و سهولت و احترام می‌تواند برنامه اجرا کند، و چطور ایرانیان (و کمی از غیر ایرانیانی که موسیقی را کمی حرفه‌ای‌تر دوست دارند) مشتاقانه به دنبال تهیه‌ی بلیت اجرای او هستند. من البته هر چه می‌توانستم و محدودیت‌های بار اجازه می‌داد از آرشیو سی‌دی‌هایم با خودم آورده‌ام، و  روزی نیست که به آواز دل‌انگیز استاد گوش نکنم، اما وقتی افسوس خوردم که چرا "رندان مست" را نمی‌توانم مثل همیشه زودتر از همه بخرم، و چرا آن روزها این همه گیج و ساکت بودم و چیزی در برابر "چیزها"یی که به استاد گفتند نگفتم، به سمت "یوتا پلتسن" Götaplatsen راه افتادم تا خانه‌ی کنسرت گوتنبرگ  KonsertHusen را از نزدیک ببینم و کمی ذوق کنم که تا چند روز دیگر، شجریان بزرگ، اینجا خواهد بود. در یکی از روزهای گذشته در جمعی از دوستان سوئدی و روسی و آلمانی و مالزایی و تایوانی، هر کس شروع کرد و از موسیقی کشورش گفت و اگر احیاناً قطعه‌ای در موبایل یا ام‌پی‌تری‌اش داشت برای دیگران می‌گذاشت و توضیح می‌داد. به من که رسید از استاد گفتم و این‌که او یکی از بزرگترین‌ هنرمندان کشور ماست که از اتفاق در حال سفر به گوتنبرگ ست. به محض این‌که همه فهمیدند که من عرب یا‌ترک یا پاکستانی (و سایر کشورهای موسیاه) نیستم و از ایران آمده‌ام، موسیقی یادشان رفت و از رییس جمهورم سوال کردند و از انتخابات و سیاست و این‌که این هنرمند (شجریان) از کدام موضع دفاع می‌کند و این‌که تصاویری که در تلویزیون‌ها و اینترنت دیده‌اند تا چه حد درست است... و من، یاد جوانه بودن خودم افتادم، و اینکه چطور قطرات باران برایم سنگین بود و سر بر سنگ زمین گذاشتم و دو سه ماهی خوابیدم و هیچ ندیدم.

باری، بگذارید این نوشته قسمت اول گزارش من از کنسرت استاد باشد که پیش‌پیش برایتان می‌نویسم. کنسرت همانطور که گفتم در سالن زیبای KonsertHuset برگزار می‌شود که در یکی از محله‌های مرکزی و شلوغ گوتنبرگ سوئد در مکانی موسوم به Götaplatsen برگزار می‌شود. میدان Götaplatsen در نظر مردم یک مکان فرهنگی و هنری است و اکثراً اینجا را با سه ساختمان در سه ضلع آن و مجسمه‌ی Poseidon که در فرهنگ اساطیری یونان خدای آب و خدای دریاست می‌شناسند. در سه طرف مجسمه‌ی خدای دریا، سه بنای فرهنگی هنری قرار دارد. یکی همین Konsetuset است که گروهی از مهم‌ترین کنسرت‌ها و برنامه‌های موسیقی بین‌المللی با حضور هنرمندانی از کشورهای دیگر در آن برگزار می‌شود. درست روبروی این بنا، ساختمان سالن اپرا و تئاتر قرار دارد که بی‌نیاز از توضیح است. اما درضلع دیگر این میدان، موزه‌ی فرهنگ ملل یا The museum of the world culture قرار دارد که یکی از دیدنی‌ترین موزه‌های گوتنبرگ سوئد در میان سایر موزه‌های این شهر تاریخی است. لذا این مکان در نظر مردم با این شاخصه‌ها شناخته می‌شود.

همانطور که در تصاویر می‌بینید، تصویر پوستر برنامه‌ی استاد شجریان و گروه شهناز از هم‌اکنون در میان سایر پوسترها که برنامه‌هایشان در شب‌های قبل و بعد از برنامه‌ی استاد خواهد بود نصب شده است و افتخاری برای ایران ماست که به هر حال گاه‌گداری توجه عابرین پیاده را جلب می‌کند و آن‌ها را به سمت خود می‌کشد. قابل ذکر است که گروهی از هنرمندان بین‌المللی که از نظر خود اروپایی‌ها خیلی مهم هستند در روزها و هفته‌های گذشته در این مکان برنامه داشته‌اند.

من به شخصه وقتی تصویر استاد را دیدم احساس افتخار و غرور کردم و با لذت دقایقی مشغول تماشای آن شدم و خوشحال بودم که چیزی یافته‌ام که اگر کسی از ایران از من پرسید، می توانم راجع به آن با خوشحالی و سربلندی حرف سخن بگویم و مجبور نیستم خود را به خواب جوانه‌ای بزنم.

از آن‌جا که خودم همیشه مشتاق بودم قیمت بلیت کنسرت را در سفرهای خارجی استاد بدانم، لذا بد نیست برای شما بگویم که بلیت‌های کنسرت استاد به صورت اینترنتی پیش فروش شده است و قیمت آن برای دانشجوها هشتاد کرون سوئد و برای غیردانشجوها سیصد کرون سوئد است.

نوشته‌ی:
امیر نوربخش

شجریانی‌ها: به‌زودی گزارش‌ها و عکس‌های اختصاصی از کنسرت گوتنبرگ را در این سایت مشاهده نمایید./